Nedir.Org *
admin

Toplumsal Hareketlilik Nedir

Okunma : 39545
"Hareketlilik" kavramı, toplumdaki birey ya da grupların fiziksel ya da toplumsal çevredeki herhangibir hareketini ifade eder. Genel olarak yer, zaman ve toplumsal yapıda meydana gelen hareketlilik iki türlüdür:

1) Fiziksel Hareketlilik

Fiziksel hareketlilik, genellikle göç olarak adlandırılır. (Coğrafî hareketlilik)

2) Toplumsal Hareketlililik

Toplumsal hareketlilik ise toplumsal statü değişmelerini içine alır. Coğrafî göç tipleri gönüllü ya da zorunlu olabilir. Gönüllü göçlerin sebepleri çeşitlidir. Örneğin köyden kente iş bulmak için gelmek, göçebelerin daha iyi geçim sağlayacakları bölgelere gidişleri gibi ekonomik sebeplerin yanında, siyasal baskılardan kaçınmak, ırksal ayrımlardan kurtulmak, dinsel özgürlük elde etmek gibi bireysel sebepler de söz konusu olabilir.
Zorunlu göçler ise, istenmeyen yabancı kimselerin bir ülkeden kovulması, toplama kamplarına sürülme, suçların tardedilişi gibi sebeplerle olabilir.

TOPLUMSAL HAREKETLİLİK TİPLERİ

Yatay ve Dikey olarak iki çeşittir.

A. Yatay Toplumsal Hareketlilik

Aynı toplumsal düzeyde kalmak şartıyla bir benzer grup ya da durumdan diğerine doğru ileri geri hareketi ifade eder. Örneğin, eşit itibar derecesindeki bir meslekten diğerine geçiş yatay hareketliliktir. Aynı serî içinde tip farklılığı olan birimlere geçişi ifade eden bir hareketliliktir. Bir ortaokul müdürünün bir firmaya satış müdürü oluşu gibi. Bu tip hareketlilikte statü değişmesi söz konusu değildir.

B. Dikey Hareketlilik

Bu durumda ise, bir toplumsal sımftan diğerine geçiş söz konusudur. Burada bireyin toplumsal statüsü değişmektedir. Bu hareketlilikte birey, bulunduğu sınıftan yukarı çıkabileceği gibi aşağı sınıfa da düşebilir.

a. Yukarı doğru hareketlilik

Dikey hareketlilik, kuşaklar arası olabileceği gibi, aynı kuşakta da cereyan edebilir. Eğer hareketlilik kuşaklar arasında oluyorsa, örneğin, bir kız ya da oğul, ana ya da babasının sınıfından yukarı çıkıyor ya da aşağı iniyorsa buna, " Kuşaklararası Hareketlilik" diyoruz.
Buna karşılık, hareketlilik aynı kuşakta cereyan ederse, örneğin genç bir fabrika işçisi işini bırakıp kendi adına bağımsız bir iş yeri açıp işletse ve bunda da başarılı olsa, önemli miktarda servet elde etse, buna da "Mesleksel Hareketlilik" diyebiliriz.
"Grup Hareketliliği" -Bireysel toplumsal hareketliliğe yer vermeyen kast toplumlarında hâlâ grup temeline dayanan bir hareketliliğe yer verilmektedir. Örneğin Hindistan'da farklı kastların göreli statüsü bazan yeniden değerlendirilir. Böylece bütün kastlardaki kimselerin saygınlık bakımından yukarı ve aşağı doğru hareketliliği sağlanmış olur.
İşçilerin çeşitli toplumlarda yukarı sınıfa geçişleri söz konusu olmaktadır. Bu durum onların yukarı doğru grupsal olarak yükselmelerini ifade etmektedir.
Örneğin Avustralya'daki işçiler 1900'lerden beri grupsal olarak statülerini geliştirmişlerdir. Bu durum hükümet ücret denetimi örgütü ve aile ödeneklerinde uygulanan çocuk sayısına ve ihtiyarlara sağlanan büyük yararlar ile ele alınan liberal sistem sayesinde gerçekleşmiştir. İngiliz işçi sınıfı da orta sınıfa göre göreli statülerini arttırmışlardır.Bu durum sağlık hizmetleri, işsizlik sigortası, emeklilik ve sakatlık tazminatları ve yoğun biçimde uygulanan serbest orta öğretim programları sayesinde gerçekleşmiştir. Böylece işçi sınıfının yaşam standardı yükselmiştir.
Brezilya'da yine kentte çalışan işçilerin statüleri orta sımfa oranla artmıştır. 1930'lardan beri enflasyon, orta sınıflarla işçi sımfı arasındaki mesafeyi azaltmıştır.
Amerika'daki işçi sınıfı da yukarıda değinilen ülkelerdeki işçi sınıfından daha fazla yukarı doğru grupsal hareketliliğe uğramışlardır. Almanya'ya Türklerin işçi olarak gidişinden sonra orada en alt işlerde çalışan diğer yabancı işçiler ve Alman işçileri de daha kazançlı ve statüsü daha yüksek işlere otomatik olarak geçmişlerdir. Çünkü Türkler, daha önce onların doldurduğu alt hizmetlerde, fabrika işçiliği niteliğinde olmayan işlerde çalışmaya başlamışlardır.
Grup hareketliliği, genellikle bazı baskı altında tutulmuş grupların ortaklaşa toplumsal statülerini arttırmak için giriştikleri bir olaydır. Grup temeline dayanan hareketliliğin gerçekleştirilmesi çabalan, bireysel hareketliliğin mevcut olmadığı durumlarda söz konusu olmaktadır. Pekçok devrimler ve Fransız devrimi, bir zamanlar bireysel hareketliliğe
açık olan durumun sonradan kapalı duruma getirilerek geniş halk gruplarının hareketliliğine engel olunması sebebiyle meydana gelmiştir.
Gözlemciler, böyle ortaklaşa toplumsal durumların geliştirilmesi ile ilgili gürültülü ya da sessiz çabalara her zaman rastlıyabilirler.
Çeşitli meslek gruplarının eylemleri bu konuda güzel bir örnektir.
Mesleksel statünün geliştirilmesinin temel cihazı mesleğin, "Meslekselleşmesi" dir. Bu teoriden hareket etmek, sadece yalnız mesleğin kendisinden toplumsal bakımdan çok daha etkili olmaktadır. Bu konuda öğretmenler birer örnektir. Onlar ortaklaşa statülerini öğretimin bir meslek olduğunu göstererek arttırmaya çalışırlar. A.B.D. de kapıcıların bina sorumluluğunu üzerlerine alma çabalan, anesteziyologların kendilerinin hemşire olarak değil de doktor olarak dikkate alınmaları için giriştikleri çabalar birkaç örnektir.
Toplumumuzda da bazı mesleklerin statülerinin arttırılması çabalarına herzaman tanık oluyoruz. Ücret arttırımları, çeşitli imkânlar ve ayrıcalıklar sağlanması yoluyla bazı meslekler toplumsal statülerim arttırmaktadırlar. Hatta eğitsel yoldan mesleği çekici duruma getirmelere bile rastlarız. Örneğin yüksek okullar bağımsız duruma getirilir, ya da akademi ya da üniversitenin bir fakültesi durumuna getirilir.
Bu son örnek, toplumumuzda, mesleğin daha hazırlık aşamasında çekici duruma getirilmesine bir örnektir.
Toplumda, genellikle yukarı doğru hareketlilik, aşağı doğru hareketlilikten daha fazladır.

b. Aşağı doğru hareketlilik

Aşağı doğru hareketlilik bir felâket olarak nitelendirilir. Örneğin yaşlı, istikrarlı bir aile kurmuş bir birey, bir iş yerini açtıktan bir süre sonra işleri iyi gitmeyebilir ya da bir ekonomik durgunluk sonucu iflas edebilir. Bu aile, bir süre eski serveti ile yaşam biçimini koruyabilir. Fakat zamanla, ilk durumunu (Toplumsal sınıfını) kaybederek toplumsal sınıfı değişir. Bu örnekte ekonomik bir sebeple aşağı doğru hareketlilik söz konusudur.

Aşağı doğru toplumsal hareketliliğin diğer sebepleri de şunlar olabilir :
a) Bazı kişisel intibaksızlık biçimleri, örneğin alkolizm, narkotik alışkanlığı, psikolojik hastalık (Sinir hastalığı) gibi.
b) Evlenme yüzünden aşağı doğru toplumsal hareketlilik. Örneğin babası bir işletmenin yöneticisi olan orta sınıftan bir kızın alt sınıftan niteliksiz bir işçiyle evlenmesi durumunda olduğu gibi. Çünkü ailenin toplumsal sınıf durumu geniş ölçüde meslek, gelir ve eğitime bağlı olduğu için kız ve ailesi bakımından bu durum, bir aşağı doğru toplumsal hareketliliği ifade eder

Toplumsal Hareketlilik Resimleri

  • 0
    Toplumsal Hareketlilik 7 ay önce

    Toplumsal Hareketlilik

  • 0
    Toplumsal Hareketlilik 7 ay önce

    Toplumsal Hareketlilik

  • 0
    Toplumsal Hareketlilik 7 ay önce

    Toplumsal Hareketlilik

Toplumsal Hareketlilik Sunumları

  • 1
    Önizleme: 7 ay önce

    Toplumsal hareketlilik nedir konu anlatımı sunusu.

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    TOPLUMSALHAREKETLİLİK

    2. Sayfa
    TOPLUMSAL HAREKETLİLİK NEDİR?Toplumsal hareketlilik, bir bireyin ya da grubun aynı tabaka içerisinde ya da bir tabakadan diğerine doğru hareketidir.  Toplumsal hareketlilik toplumsal statü değişmelerini içine alır.

    3. Sayfa
    TOPLUMSAL HAREKETLİLİK TİPLERİYatay ve Dikey olarak iki çeşittir.A. Yatay Toplumsal Hareketlilik 1)Yer Değiştirme (Coğrafi Alanda) 2)İş değiştirme ( Sosyal Alanda)B. Dikey Hareketlilik a. Yukarı doğru hareketlilik b. Aşağı doğru hareketlilik

    4. Sayfa
    A. Yatay Toplumsal HareketlilikBireylerin ya da grupların benzer sosyal ve ekonomik konumlar arasındaki hareketliliğine yatay hareketlilik denilmektedir. Diğer bir ifadeyle yatay hareketlilik, bireylerin ya da grupların toplumsal statü, saygınlık ve gelir açısından bir toplumsal konumdan yine benzer bir başka konuma geçmesi demektir.ÖRNEĞİN: marangoz atölyesinde çalışan bir işçinin başka bir fabrikada yine işçi olarak çalışmaya başlaması, ya da bir bireyin işlettiği bakkal dükkânını kapatarak onun yerine bir kasap dükkânı işletmeye başlaması yatay hareketliliğe birer örnek olarak verilebilir.

    5. Sayfa


    6. Sayfa
    1)Yer Değiştirme (Coğrafi Alanda)Bireylerin statülerinde önemli bir değişiklik olmadan;geçici(tatil,gezi),dönemli (atanma,öğrenim) veya sürekli (köyden kente,kentten başka bir kente göç) olarak yaptıkları yer değişitirmelerine denir.

    7. Sayfa
    2)İş değiştirme ( Sosyal Alanda)Bireylerin prestij yönünden farklı statüler arasında geçiş yapmasına denir.ÖRNEĞİN:Belediyede memur olarak çalışan birinin bankada memurluğa geçmesi *Bir öğretmenin okulunda müdür yardımcısı olması

    8. Sayfa
    B. Dikey Hareketlilik Bu kavram da, bireylerin ya da grupların farklı sosyal ve ekonomik konumlar arasındaki hareketliliğini ifade etmede kullanılmaktadır. Kısaca belirtmek gerekirse, dikey hareketlilik bireylerin ya da grupların toplumsal statü, saygınlık ve gelir açısından daha aşağıdaki veya daha yukarıdaki bir toplumsal konuma geçmeleri demektir. Bu bağlamda, dikey hareketlilik yukarı doğru olabileceği gibi aşağı doğru da olabilir.

    9. Sayfa


    10. Sayfa
    a) Yukarı Doğru Hareketlilikİşçilerin çeşitli toplumlarda yukarı sınıfa geçişleri söz konusu olmaktadır. Bu durum onların yukarı doğru grupsal olarak yükselmelerini ifade etmektedir. . Fabrikada işçi olarak çalışan bir bireyin aynı ya da başka bir işyerinde şef olarak çalışmaya başlaması, ya da bakkal dükkânı işleten bir bireyin bir süpermarket işletmeye başlaması yukarı doğru hareketliliğe birer örnek olarak verilebilir.

    11. Sayfa
    b. Aşağı doğru hareketlilik Aşağı doğru hareketlilik bir felâket olarak nitelendirilir. Örneğin yaşlı, istikrarlı bir aile kurmuş bir birey, bir iş yerini açtıktan bir süre sonra işleri iyi gitmeyebilir ya da bir ekonomik durgunluk sonucu iflas edebilir. Bu aile, bir süre eski serveti ile yaşam biçimini koruyabilir. Fakat zamanla, ilk durumunu (Toplumsal sınıfını) kaybederek toplumsal sınıfı değişir. Bu örnekte ekonomik bir sebeple aşağı doğru hareketlilik söz konusudur. ÖRNEĞİN:Süpermarket işleten bir bireyin bakkal dükkânı işletmeye başlaması, ya da fabrikada şef olarak çalışan bir bireyin işçi olarak çalışmaya başlaması ise aşağı doğru hareketliliğe birer örnek olarak verilebilir.

  • 0
    Önizleme: 7 ay önce

    Toplumsal tabakalaşma nedir sunusu.

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    Toplumsal Tabakalaşma

    2. Sayfa
    Toplumsal TabakalaşmaToplumsal tabakalaşma; insanların gelirlerine, eğitim düzeylerine ve yaşam tarzlarına göre toplum içerisinde birbirleri arasında hiyerarşik bir biçimde sıralanmasıdır.Bir toplumun tabakalaşması, toplumsal tabakalaşma piramidi ile gösterilir:

    3. Sayfa


    4. Sayfa
    Her toplumda belirli bir tabakalaşma söz konusudur. İnsanlar arasında doğal farklılıklar (yaş, cinsiyet, zekâ) ve toplumun empoze ettiği suni farklılıklar (gelir, meslek, eğitim) vardır. Bu farklılaşmaya dayalı olarak yapılan değerlendirme sonucunda toplumsal tabakalaşma ortaya çıkar. Böylece tabakalaşma toplumda bir hiyerarşik sistemi meydana getirir.Toplumsal tabakalaşma, toplumsal gerçeği yorumlama ve analiz etmede kullanılan bir araçtır. Her tabakalaşma sisteminde üç sosyal süreç vardır. Bu süreçler şöyle sıralanabilir: a. Sosyal farklılaşma: Doğumla birlikte varolan ve sonradan edinilen farklılıklar.b. Altlık ve üstlük düzeyine göre sınıflama: Statü ve rol farklılaşmasını belirler.c. Değerlendirme: Statülerin her birine değerler sıralamasında bir yer verir.

    5. Sayfa
    2- Toplumsal Tabakalaşma Türleria. Kapalı TabakalaşmaToplumsal tabakalar arasındaki geçişin engellendiği toplumlardır. Örneğin: Kast sistemi.b. Yarı Kapalı TabakalaşmaKatı kurallarla tabakalar arası geçişin oldukça sınırlandırıldığı toplumlardır. Örneğin: Lonca sistemi.c. Açık Sınıf TabakalaşmasıÖzellikle sanayileşmeyle beraber tabakalar arası geçişin serbest kaldığı toplumlardır. Bu toplumlarda düşük seviyelerde bulunan kişilerin yükselme umudu, yüksek seviyelerdeki kişilerin de düşme korkusu vardır. Örneğin: sanayi toplumu.

    6. Sayfa
    Sanayi toplumu gerçek anlamda açık sınıf tabakalaşmasına örnek oluşturur mu? Açıklayınız.

    7. Sayfa
    3- Toplumsal HareketlilikSanayi toplumunda ortaya çıkan açık sınıf tabakalaşmasıyla birlikte toplumsal hareketlilik de hızlanmıştır. İnsanların farklı düzeylerdeki mevkiler arasındaki hareketine toplumsal hareketlilik "mobilite" denir ve ikiye ayrılır.

    8. Sayfa
    a. Yatay Hareketlilik

    9. Sayfa
    Yatay Hareketlilik Aynı tabaka veya bölüm içindeki hareketliliktir. Bireylerin ya da grupların bir toplumsal durumdan benzer başka bir duruma geçişidir. Bu hareketlilik genelde coğrafidir ve meslekler arasında olur. Belirgin gelir ve saygınlık farkı içermeyen mobiliteyi kapsar. Örneğin: bir bakkalın, manavlığa başlaması, bir mankenin dizilerde oyuncu olması...

    10. Sayfa
    b. Dikey Hareketlilik

    11. Sayfa
    Sınıflar arasında geçişe neden olan hareketliliktir. Kişilerin bir toplumsal sınıftan diğerine geçmeleridir. Örneğin: bir tüccarın iflas ederek seyyar satıcılığa başlaması, şans oyunlarından büyük ikramiyeyi kazanan bir işçinin fabrikatör olması…

Toplumsal Hareketlilik Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Toplumsal Hareketlilik Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Yazı İşlemleri
Sponsorlu Bağlantılar
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz